Leiden•Weer laden…•🌅 zonsopkomst•🌇 zonsondergang
Naar de inhoud
Jouw stad, ook in je inbox.Nieuwsbrief
Tips & gidsen

Romeinse schoenen in Leiden: waarom bleef het leer zo goed bewaard?

Twee archeologen vertellen op 26 november in het Rijksmuseum van Oudheden hoe Romeins leer bewaard bleef en wat schoenen over hun dragers vertellen.

Van natte bodem naar museumvitrine

Een munt kan lang onder de grond liggen en herkenbaar blijven. Bij een leren schoen is dat veel minder vanzelfsprekend. Organisch materiaal vergaat onder omstandigheden waarin afbraak goed kan doorgaan. In natte grond met weinig zuurstof verloopt die afbraak trager. Dat helpt verklaren waarom in Nederland Romeinse schoenen, tassen en delen van andere gebruiksvoorwerpen bewaard bleven. Ook een beschadigd stuk kan waardevol zijn: een rij gaatjes of de vorm van een zool kan onderzoekers informatie geven over hoe een voorwerp in elkaar zat.

Wat je aan een schoen kunt aflezen

Kijk in de vitrine eerst naar de vorm en daarna naar de randen. Op welke plekken lijkt het leer vastgemaakt? Waar zie je een gaatje, versiering of verschil in dikte? Het Rijksmuseum van Oudheden laat zien dat leer voor veel meer dan schoeisel diende. Het noemt ook een zadel, legertenten en hoezen voor schilden. Door twee heel verschillende voorwerpen te vergelijken zie je hoe veelzijdig het materiaal was. Een flexibele tas stelt immers andere eisen dan een zool die dagelijks de grond raakt.

Twee lezingen en vragen stellen in de tentoonstelling

Archeologen Carol van Driel-Murray en Thom de Gooijer geven elk een lezing van een half uur. De Gooijer vertelt over de collectie en het onderzoek voor de tentoonstelling. Daarna zijn beide sprekers in de expositiezaal om vragen te beantwoorden. Een goede vraag bij een fragment is hoe onderzoekers weten waar het onderdeel bij hoorde. Zo hoor je welke conclusies op zichtbare aanwijzingen rusten en welke onderdelen een reconstructie vereisen.

Gratis aanmelden en museumbezoek combineren

De lezingen zijn donderdag 26 november van 19.30 tot 21.00 uur. Het museum opent vanaf 19.00 uur. Voor de lezingen vraagt het RMO om een aanmelding. Wil je daarnaast de overige museumzalen bezoeken, dan vermeldt het museum dat daar een geldig entreebewijs voor nodig is. Zalen, café en winkel blijven volgens het avondprogramma tot 22.00 uur open.

Drie vragen die je in de expositiezaal kunt stellen

Vraag bij een schoen of de vorm vooral iets zegt over de productie, het gebruik of allebei. Bij een tentfragment kun je vragen hoe onderzoekers herkennen welk deel ze voor zich hebben als het oorspronkelijke voorwerp incompleet is. Een derde vraag gaat over behoud: wat verandert er voor een voorwerp zodra het uit de natte bodem komt? Leg die laatste vraag naast de reden waarom het leer juist daar kon overleven. Zo verbind je de uitleg uit de lezing met wat er voor je in de vitrine ligt.

Bekijk een zeldzaam complete schoen uit Valkenburg

De schoen op de foto is gevonden bij het Romeinse fort in Valkenburg in Zuid-Holland. Het museum dateert het gerestaureerde exemplaar tussen 47 en 80 na Christus. De bovenkant is een belangrijk deel van het verhaal. Bij Romeins schoeisel blijft volgens het museum meestal alleen de zool over. Bij een completer exemplaar kun je ook kijken hoe de schoen om de voet sloot en hoe het bovenwerk en de zool samen één geheel vormden. Vergelijk dat in de tentoonstelling met een losse zool en kijk hoeveel meer informatie het intacte bovenwerk oplevert.

Zie na de lezingen het verschil tussen een schoen en een schildhoes

De collectie bevat ook een leren schildhoes uit Valkenburg. Zo’n hoes laat een andere toepassing van hetzelfde materiaal zien. Een schoen moet herhaaldelijk meebuigen, terwijl een hoes een groter oppervlak moet afdekken. Zoek bij beide objecten naar de rand en naar plaatsen waar delen aan elkaar vastzaten. Wie de lezingen mist, kan de expositie ook op een andere dag bezoeken. Je vindt haar op de tweede verdieping, naast Archeologie van Nederland. Het museum programmeert de tentoonstelling tot eind 2028. De lezingen en de gelegenheid om vragen te stellen horen bij de avond van 26 november.

Meer informatie

Locatie Rijksmuseum van Oudheden · Tempelzaal

Adres Rapenburg 28 Leiden

Naar de officiële website ↗

Lees ook